Geschiedenis

1859

In 1859 boorde Edwin L. Drake in Titusville (VS) de eerste petroleumput. Twee jaar later al fungeerde de Antwerpse haven – ter hoogte van het huidige Eilandje - als Europese spil in de distributie van petroleum, die toen nog in houten vaten werd getransporteerd. In 1863 was Antwerpen de grootste petroleuminvoerder van Europa.

1887

Gedurende een dikke twintig jaar zou de petroleumactiviteit in de haven blijven. Tot veiligheid en capaciteitsproblemen haar noopten om andere oorden te zoeken. In 1887 woedde een grote brand in de petroleuminstallaties, 53 mensen verloren het leven, 42 bleven vermist en de stedelijke magazijnen werden verwoest. Bovendien werd petroleum meer en meer in bulk aangevoerd, waardoor de behoefte ontstond aan een zogenaamde jettypier waar schepen konden aanleggen. Zo kwam het historische gebied van de Hobokense polder, ten zuiden van de stad, in beeld.

1900

In 1900 kocht stad Antwerpen 54 hectare Hobokense polder aan voor 45.000 Belgische frank. In 1902 startten de aanlegwerken. De poldergronden werden met 1,5 meter opgehoogd, grachten en beken werden verplaatst, en de rechtgetrokken kaaien werden met een kilometer verlengd. In 1904 kwam er een tramlijn vanuit de binnenstad met daarnaast een kluwen van spoorwegen en het station Kiel, specifiek bedoeld voor Petroleum Zuid. Ook de jettypier werd gebouwd. Op 16 augustus 1903 legde de eerste tanker aan. Einde 1904 was de basisinfrastructuur op het terrein van circa 30 hectare klaar.

1914

In 1914 startte de uitbreiding van de terreinen. Maar de Eerste Wereldoorlog stak stokken in de wielen. Vanaf 1919 nam de petroleumhaven opnieuw een hoge vlucht. Tegen het einde van de jaren twintig telde Petroleum Zuid maar liefst 233 petroleumtanks.

 

1934

Een laatste uitbreiding vond plaats in 1934. Maar door het nijpend plaatsgebrek vestigde zich in hetzelfde jaar een eerste raffinaderij in het noordelijke havengebied.

Aanvankelijk werd de olie via ondergrondse leidingen van de pier naar de bedrijven gepompt. Maar al snel ontstonden er lekken waardoor heel wat olie in de grond liep en het terrein zwaar vervuild raakte. Na lange discussies werden de lekkende ondergrondse leidingen in de periode 1937-1939 grotendeels vervangen door hun bovengrondse tegenhangers. Toen brak de Tweede Wereldoorlog uit en werd de dynamiek van Petroleum Zuid definitief gebroken.

1948

Eind de jaren veertig werd het Marshalldok aangelegd en twee jaar later de Kruisschanssluis. Vanaf dan verschoof het zwaartepunt van de Antwerpse petroleumindustrie naar het noorden. In 1953 werd in de hele haven 4,3 miljoen ton olie verwerkt, waarvan slechts 405.000 ton op Petroleum Zuid. Geleidelijk aan vertrokken alle bedrijven en bleven enkel de vier ondernemingen over die er vandaag nog actief zijn.

2001

In 2001 ontstonden de eerste ideeën voor een herontwikkeling van Petroleum Zuid met steun van het Europese Urban II-programma en de Vlaamse overheid. In 2006 kreeg het project een nieuwe stimulans via een intentieovereenkomst tussen stad Antwerpen en Vlaanderen om de terreinen te saneren en te herontwikkelen. In het kader van die intentieverklaring werd eind 2007 de projectvennootschap GO IPZ nv opgericht, als operationeel uitvoeringsinstrument voor de voorbereiding van de sanering en de herontwikkeling van ‘Investeringszone Petroleum Zuid’. De intentie werd bevestigd in het bestuursakkoord goedgekeurd door de gemeenteraad van stad Antwerpen.

2009

In 2009 volgde een politiek akkoord tussen stad Antwerpen en de Vlaamse regering met de opdracht en het mandaat aan GO IPZ nv om de sanering en de herontwikkeling van het bedrijventerrein te realiseren binnen het kader van een opgesteld Businessplan en de nog op te stellen Termsheet. In datzelfde jaar keurde de Vlaamse regering de brownfieldconvenant “Investeringszone Petroleum Zuid” goed.

2010

Midden 2010 werden opdracht gegeven om een Masterplan Petroleum Zuid op te stellen. Ook andere voorbereidingen om de site bouwrijp te maken werden aangevat. Ten slotte werd het economisch profiel van de site aangescherpt. 

2011

Op 23 maart 2011 veranderde de Investeringszone Petroleum Zuid van naam. De nieuwe naam, Blue Gate Antwerp, moet het eco-effectieve, internationale en toekomstgerichte karakter van de site beklemtonen.

 In juni 2011 werd een strategisch Masterplan opgeleverd door Blue Gate Antwerp nv. 

 In november werd het startschot gegeven voor het project-MER dat de milieu-effecten van de herontwikkeling in kaart zal brengen.

2012

In mei volgde in het project-MER de kennisgeving aan het publiek. Het project werd voorgesteld en het publiek en ook de verschillende betrokken administraties kregen de kans om opmerkingen te formuleren. Al bij al bleven de opmerkingen beperkt wat wijst op een groot draagvlak voor Blue Gate Antwerp.

In juni kreeg essenscia Vlaanderen, in partnerschap met Blue Gate Antwerp, van Agentschap Ondernemen een goedkeuring voor het ingediend project BlueChem. Blue Chem kadert in de oproep Fabriek van de Toekomst (Nieuw Industrieel Beleid) en heeft als doel een businessmodel te ontwikkelen voor een incubator/accelerator voor duurzame chemie.

In juli lanceerde Blue Gate Antwerp een oproep naar de privé-sector voor het opzetten van een publiek private samenwerking (PPS) voor het saneren en ontwikkelen van de site.

2013

Blue Gate Antwerp is via Werk en Economie, vandaag Business & Innovatie toegetreden tot het Interreg IVB Project C2C BIZZ. In dit project werken tien Europese partners – in België en de buurlanden –samen om cradle to cradle toe te passen op bedrijventerreinen. 

In augustus begon de sloop van International Oil. Het APC-gebouw bleef bewaard.

In oktober werd een erfgoedconvenant gesloten. Daarin wordt vastgelegd welke erfgoedrelicten behouden worden en welke niet.

In november wordt de project-MER opgeleverd. Met OVAM werd een akkoord bereikt over een beschrijvend bodemonderzoek en over een BATNEEC-studie. 

2014

Het Bluechem subsidiedossier (zie 2012) werd afgerond met een business model. Het kreeg een verlenging van Agentschap Ondernemen om de effectieve oprichting voor te bereiden.

De werken aan de kaaimuur werden half 2014 opgestart. 

Er werd een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Dankzij het vastleggen van de groene corridor kon een inrichtingsplan getekend worden.

Er werd een akkoord gesloten met Bexco, een touwenproducent die zich op Blue Gate Antwerp zal vestigen.

2015

In de PPS-procedure werd de tweede en derde dialoogronde afgesloten. Er blijven nog twee kandidaten over.

In oktober werd de vestiging van touwenproducent Bexco officieel geopend.

In oktober werd ook de nieuwe kaaimuur geopend. Bexco is de eerste gebruiker.

2016

Op 17 februari heeft Blue Gate Antwerp zijn PPS-procedure afgesloten met de beslissing te gunnen aan Blue O'pen, een consortium rond DEC, Dredging International en Bopro.  De publieke partners en de private partner zullen samen een Grond Exploitatievennootschap oprichten die de sanering, ophoging en aanleg van infrastructuur zal voorzien. Deze werken zullen gefaseerd verlopen, net als de vastgoedontwikkeling.